آنالیز XRF  (طیف‌سنجی فلوئورسانس پرتو ایکس)

معرفی آزمون

آنالیز XRF یک روش غیرتخریبی، سریع و بسیار دقیق برای شناسایی نوع و مقدار عناصر موجود در مواد جامد و پودری است که در مرکز خدمات آزمایشگاهی شرکت ایران کاتالیست به کار گرفته می‌شود. این آزمون با تابش پرتو ایکس به نمونه و اندازه‌گیری انرژی بازگشتی (فلوئورسانس)، ترکیب شیمیایی ماده را از سدیم تا اورانیوم مشخص می‌کند. در حوزه کاتالیست‌ها، این روش به عنوان ابزاری کلیدی برای تعیین درصد وزنی اکسیدها و فلزات موجود در ساختار نهایی شناخته می‌شود.

کاربردها

• تعیین درصد بارگذاری فلزات (Metal Loading): اندازه‌گیری دقیق مقدار فلزات فعال بر روی پایه‌های کاتالیستی جهت انطباق با فرمولاسیون سنتز
• شناسایی و مقدارسنجی عناصر اصلی و فرعی: تعیین ترکیب شیمیایی کامل کاتالیست از سدیم (Na) تا اورانیوم (U)
• کنترل کیفیت مواد اولیه: بررسی خلوص پایه‌های کاتالیستی (مانند آلومینا و زئولیت) و شناسایی آلودگی‌های احتمالی
• آنالیز کاتالیست‌های مستعمل: شناسایی سموم کاتالیستی (مانند گوگرد، کلر، سرب و وانادیوم) که در طول فرآیند صنعتی روی کاتالیست نشسته باشند
• آنالیز نیمه‌کمی و کمی: ارائه گزارش دقیق از اکسیدهای اصلی تشکیل‌دهنده ماده (مانند Al_۲O_۳, SiO_۲, Fe_۲O_۳)

مشخصات و ویژگی‌ها

• استفاده از دستگاه پیشرفته Spectro مدل XEPOS  با تکنولوژی تیوب اشعه ایکس بسیار قدرتمند
• قابلیت آنالیز طیف وسیعی از عناصر (از سدیم تا اورانیوم) در غلظت‌های مختلف
• سرعت بسیار بالا در ارائه نتایج بدون نیاز به آماده‌سازی‌های پیچیده شیمیایی.
• دقت بسیار بالا در حد پی‌پی‌ام (ppm) برای عناصر با عدد اتمی بالا.
• دارای گواهی ایزو ۱۷۰۲۵ که تضمین‌کننده صحت و اعتبار بین‌المللی نتایج آنالیز است.

معرفی روش آزمون

در مرکز خدمات آزمایشگاهی شرکت ایران کاتالیست، نمونه‌های پودری ابتدا به صورت قرص‌های فشرده (Pellet) یا مهره‌های ذوبی (Fused Bead) آماده‌سازی می‌شوند. سپس در دستگاه Spectro XEPOS، تحت تابش پرتو ایکس قرار می‌گیرند. این پرتو باعث جابجایی الکترون‌ها در لایه‌های درونی اتم شده و هنگام بازگشت الکترون به حالت پایه، فوتون‌هایی با انرژی اختصاصی منتشر می‌شود. آشکارسازهای فوق‌حساس دستگاه زپوس، این انرژی‌ها را تفکیک کرده و با استفاده از نرم‌افزارهای پیشرفته، درصد دقیق هر عنصر را گزارش می‌کنند.

استانداردها

• ASTM E1621 : راهنمای استاندارد برای انجام آنالیز عنصری به روش طیف‌سنجی فلوئورسانس پرتو ایکس
• ISO 12677: استاندارد بین‌المللی برای آنالیز محصولات نسوز و سرامیکی به روش XRF
• ASTM D4294 : روش استاندارد برای تعیین گوگرد در نفت و محصولات پتروشیمی